Damherten

Juni 2011:

De gemeenteraad van Amsterdam heeft onder voorwaarden ingestemd met een voorstel van het college van B&W van Amsterdam om mee te werken aan het faunabeheerplan damhert van de provincies Noord- en Zuid-Holland. De vergadering van de gemeenteraad was in Amsterdam op woensdag 22 juni 2011. 

In 2010/2011 is het afschieten van de damherten uitgebreid aan de orde geweest in de raadscommissie EZP van de gemeente Amsterdam. Aanvankelijk waren alleen de VVD en het CDA voor medewerking. Nu kon de meerderheid van de Amsterdamse gemeenteraad er mee instemmen dankzij een motie van de PvdA waarin een aantal strikte voorwaarden is verwoord. Zo wil de raad dat eerst wordt geprobeerd de overlast te verminderen door middel van hekken. De effecten van die maatregel moeten zorgvuldig worden gemonitord en geëvalueerd. Mocht dan nog steeds sprake zijn van overlast, dan mag alleen worden afgeschoten door professionele krachten. Bovendien mag afschot alleen zijn gericht op zwakke en zieke dieren.  

De provincies Noord- en Zuid-Holland hebben de mogelijkheid om een aanwijzing te verstrekken, waarmee de gemeente Amsterdam kan worden gedwongen tot beheer.

Hier vindt u documenten naar aanleiding van de overlast van damherten:

• Principebesluit hekken Amsterdamse waterleiding duinen (21 juni 2011)
• Overzicht oversteekplaatsen reewild (21 oktober 2010)
• Notitie overzicht overlast damherten
• Besluit maatregelen n.a.v. overlast
• Overzicht klachten overlast
• Beroep hekwerken rechtbank Haarlem
• Verslag discussie Werkbijeenkomst damhertenproblematiek d.d. 11 oktober 2010
• Presentatie damherten 11 oktober 2010

In de afgelopen jaren werd de gemeente Bloemendaal af en toe gebeld door bewoners met een vos, ree of damhert in de tuin. Tot 2009 heeft de gemeente geen noodzaak gezien om hier iets aan te doen, immers dat is ‘de natuur’ en een logisch gevolg van wonen in een bos- en duinrijke omgeving. Bovendien zijn deze dieren beschermd door de Flora- en Faunawet en mogen ze zonder ontheffing niet verstoord of verjaagd worden.

Sinds december 2008 is het aantal klachten sterk toegenomen, en gaat het ook niet meer over een enkel dier maar over hele roedels van met name damherten. Team Groenvoorziening en Reiniging wordt sinds december 2008 vrijwel wekelijks gebeld door bewoners van Bloemendaal met de melding dat de overlast buiten alle perken is. De overlast lijkt ineens toegenomen te zijn. Eind januari 2009 is team Groenvoorziening en Reiniging daarom begonnen met het inventariseren en registreren van de meldingen. 

De damherten lijken afkomstig uit de Amsterdamse waterleidingduinen (AWD). De AWD zijn eigendom van de gemeente Amsterdam en worden beheerd door Waternet. In de AWD bevinden zich nu naar schatting tussen de 1000 en 4000 damherten. Het is de grootste populatie damherten van Nederland (de op één na grootste populatie, op de Veluwe, wordt door beheersjacht op ongeveer 600 stuks gehouden). 

De gemeente Zandvoort kan de overlast van damherten vanuit de AWD onderschrijven, deze leidt in Zandvoort ook tot veel klachten vanuit de bevolking. In het zuiden van Zandvoort is bijvoorbeeld een roedel van 37 herten gezien op een grasveldje midden in een woonwijk bij een school, en tot op het Raadhuisplein in Zandvoort wordt beplanting opgegeten. Andere gemeentes met veel klachten over damherten zijn Noordwijk en Noordwijkerhout.

De meeste terreinbeheerders zijn aangesloten bij een regionale wildbeheereenheid, die beheer uitvoert op basis van tellingen. Daardoor worden op andere natuurterreinen in de omgeving de aantallen dieren op een redelijk constant niveau gehouden. De populatie damherten in de AWD wordt niet beheerd, en groeit sinds 1997 met ongeveer 25 a 30 % per jaar. Langs de bosrand van de AWD zijn vanaf de Vogelenzangseweg soms meer dan 100 damherten tegelijk te zien. 

De reeënpopulatie daalt, en is in de AWD terug gegaan naar het laagste niveau sinds 1985. Deskundigen denken dat het ree het in de concurrentie om voedsel verliest van het damhert. Door de druk van de toenemende populatie damherten gaan de reeën ook op pad. 

De probleemstelling

De klachten van de Bloemendaalse burgers bestaan uit overlast voor het verkeer, schade aan tuinen, schade aan beplanting op de begraafplaats, schade aan landbouwgewassen, schade aan de natuur, en schade aan de herten zelf.

Overlast voor het verkeer

Tussen 1 januari en 31 december 2009 heeft de politie in Zuid-Kennemerland in totaal 47 aanrijdingen met herten of reeën geregistreerd. Dit is een flinke stijging ten opzichte van voorgaande jaren, waarin het aantal aanrijdingen beperkt bleef tot een handvol per jaar. Tussen 1 januari en 31 december 2010 was het aantal geregistreerde aanrijdingen 94. In 2011 zijn er tot eind oktober 65 aanrijdingen met reewild geregistreerd. Een aanrijding veroorzaakt veel dierenleed en menselijk leed.

Overigens hebben wij het idee dat lang niet iedereen zijn aanrijding meldt. We weten zeker dat er meer aanrijdingen plaatsvinden dan er worden geregistreerd. Schade door een aanrijding met wild wordt alleen vergoed als u uw voertuig all-risk heeft verzekerd. Toch vragen we u dringend om een aanrijding te melden via de meldkamer van de politie (0900-8844), zodat de aanrijding wordt geregistreerd en zodat het dier (als dat nodig is) uit zijn lijden kan worden verlost. 

Meldingen over overlast kunt u bij de gemeente Bloemendaal doen. Dit kan ook buiten kantooruren via het meldpunt op deze website.

Damherten en reeën worden in Bloemendaal met name gezien op de Zeeweg, op de Duinlustweg, op de Brouwerskolkweg, op de Zandvoorterweg / Zandvoortselaan, op de Vogelenzangseweg en in de driehoek tussen de Boekenroodeweg en Zandvoorterweg. De meeste ongevallen vinden plaats in de maanden november tot en met april. Het ligt in de aard van damherten om in groepjes het gebied te verlaten en rond te trekken. Als een damhert oversteekt, komen er meestal nog een paar achteraan. Rijdt u, vooral in het donker, extra alert en houdt u zich aan de maximumsnelheid.

Schade aan tuinen

Team Groenvoorziening en Reiniging is gebeld door bewoners van Aerdenhout die tot 15 damherten in hun tuin hadden staan. Schade die niet economisch is (dus als er geen sprake is van bedrijfsmatige land- of tuinbouw) wordt niet vergoed door het schadefonds (Faunafonds) van de provincie.

Schade aan beplanting op de begraafplaats

Al diverse keren zijn reeën het hek van de begraafplaats aan de Bergweg binnen gekomen, waarna ze niet meer terug de duinen in gaan. De reeën die in de afgelopen winters een vaste verblijfplaats binnen het hek  van de begraafplaats hadden, hebben veel grafbeplanting opgegeten. Af en toe is ook een damhert over het hek van de begraafplaats gesprongen, dat ook niet meer wilde vertrekken maar wel aanzienlijke schade aan grafbeplanting, borders en sierheesters heeft aangericht. Borders worden helemaal omgewoeld op zoek naar bloembollen. Het is tot nu toe steeds gelukt om de damherten uiteindelijk het hek uit te krijgen.

Bij Team Groenvoorziening en Reiniging kunt u een lijst krijgen met planten die de damherten en reeën niet lekker vinden.

Schade aan landbouwgewassen

Team Groenvoorziening en Reiniging is gebeld door een eigenaar van schapen die zijn dieren moet bijvoeren omdat de damherten al het gras opeten. Verder belde een bollenkweker die ondanks schrikdraad en afrastering veel schade heeft door 5 reeën die zijn land niet meer af willen. Hij vertelde ons dat hij helemaal geen behoefte heeft aan een uitkering uit een schadefonds, hij wil ondernemen en de zeldzame bollen die hij kweekt, ook oogsten. Ook werden we gebeld door een tuincentrum / kwekerij die met moeite en wisselend succes de damherten uit de violen weet te weren. Deze kwekerij is gelegen binnen 100 meter van een drukke weg en een woonwijk.

Schade aan de natuur

Het inheemse ree wordt verdreven door de uitgezette damherten. 

Schade aan het wild zelf

Damherten en reeën worden steeds vaker gezien in parken waar honden mogen loslopen. Daardoor worden de herten en reeën steeds vaker aangevallen en soms zelfs gedood door honden. Vanaf de Hoge Duin en Daalseweg, de Bergweg, de Brouwerskolkweg en uit Naaldenveld komen hierover meldingen.

Ook door aanrijdingen lijden de dieren vaak onnodig: lang niet alle dieren zijn op slag dood, een deel van de dieren weet gewond weg te vluchten, een deel van de automobilisten rijdt door na een aanrijding waardoor sommige aangereden dieren urenlang moeten wachten op iemand die ze uit hun lijden verlost (vaak de politie of een boswachter). 

Wat doet uw gemeente?

- Wij informeren onze inwoners en andere betrokkenen door publicaties op internet en in het weekblad Zuid-Kennemerland
- Langs de wegen die door ons worden beheerd, zoals de Brouwerskolkweg en de Duinlustweg, plaatsen wij wildspiegels. Dit zijn kleine draaiende spiegeltjes die het licht van koplampen weerkaatsen, zodat overstekend wild wordt gewaarschuwd voor naderende auto’s
- Langs de wegen die door ons worden beheerd, zoals de Brouwerskolkweg en de Duinlustweg, plaatsen wij in de wintermaanden gele waarschuwingsborden
- Onder andere op aandringen van de gemeente wordt er gewerkt aan een goede valwildregeling, waardoor 24 uur per dag mensen beschikbaar zijn om zwaargewond wild uit zijn lijden te verlossen
- Wij verlenen bouwvergunningen voor het plaatsen van hekken rond de AWD. Hekken helpen, als ze langs de wegen worden geplaatst, om een deel van de aanrijdingen in de directe omgeving van de weg te voorkomen. Het plaatsen van hekken is geen structurele oplossing, omdat de damherten via het strand en via de toekomstige natuurbrug het gebied blijven verlaten. Zo lang het aantal damherten in de AWD blijft groeien, is het plaatsen van hekken slechts het verplaatsen van de overlast.
- Wij handhaven in een deel van het jaar en een deel van onze parken een aanlijnplicht voor honden
- Wij registreren binnengekomen meldingen en geven deze door aan de provincies Noord- en Zuid-Holland. 
- De provincies hebben, onder andere op grond van de overlastmeldingen, een beheerplan laten maken voor de AWD. De faunabeheereenheden Noord- en Zuid-Holland hebben het faunabeheerplan damherten bij de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland ter goedkeuring ingediend. Uit het beheerplan volgt dat het aantal damherten moet worden beheerd. De provincie kan de gemeente Amsterdam in het uiterste geval met een aanwijzing dwingen om het aantal damherten te gaan beheren. Het beheerplan kunt u via de website van de Provincie Noord-Holland inzien.
- Wij houden contact en werken samen met gemeentes en natuur- en terreinbeheerders in de omgeving
- Wij overleggen op bestuurlijk niveau met alle betrokken partijen.