De structuurvisie geeft richting aan de ruimtelijke ontwikkeling van Bloemendaal tot en met 2023. Het doel van de visie is het verder versterken van de ruimtelijke kwaliteit van Bloemendaal en het vooraf bieden van spelregels voor iedereen bij ruimtelijke ontwikkelingen in de toekomst. Ook is ruim aandacht besteed aan de rol die Bloemendaal wil spelen in Zuid-Kennemerland en de Metropoolregio Amsterdam, waar Bloemendaal deel van uitmaakt. De structuurvisie is zelfbindend voor de gemeente, wat betekent dat de gemeente niet kan afwijken van het beleid in de structuurvisie. Onwenselijke ontwikkelingen kunnen we hiermee buiten de deur houden. Aan de andere kant kunnen we ontwikkelingen die de ruimtelijke kwaliteit van Bloemendaal nog sterker maken juist stimuleren.
In mei 2009 is de gemeente begonnen aan de eerste fase van de structuurvisie. Aan de hand van een aftrapbijeenkomst in juli 2009 heeft de gemeente drie toekomstbeelden gemaakt voor verdere discussie in december. Tegelijkertijd werd een groot onderzoek gehouden onder de Bloemendaalse bevolking. Een enquête en een online onderzoek leverden veel nuttige resultaten en inzichten op die zijn meegenomen in het verdere traject. In 2010 is gewerkt aan het verfijnen van de uiteindelijke visie. De gemeente heeft per thema kaarten gemaakt zodat gemakkelijk na te gaan is welke koers Bloemendaal vaart binnen de thema’s natuur en landschap, recreatie, bouwen en wonen en bereikbaarheid. In juni 2010 heeft de gemeenteraad de ontwerpstructuurvisie ter inzage gesteld en kon iedereen reageren op het ontwerp. In de herfst van 2010 zijn de reacties verwerkt en samen met de structuurvisie op 27 januari 2011 ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad.
Bloemendaal staat bekend om zijn goede ruimtelijke kwaliteit. Bij alle ontwikkelingen en veranderingen zal kritisch gekeken moeten worden of deze een verbetering zijn van de ruimtelijke kwaliteit. Duurzaamheid is door zowel het college als de gemeenteraad aangewezen als speerpunt van beleid. Bij alle projecten moeten duurzame oplossingen worden gevonden. In de gemeente zijn door de historische ontwikkeling drie zones met specifieke ruimtelijke kenmerken ontstaan: de kust- en duinzone, de landgoederenzone en de dorpenzone. In de visie worden voor elke zone de kenmerken, kwaliteiten en het beleid beschreven. Het onderdeel verkeer geldt voor het gehele gebied. 1 Kust- en duinzone De continuïteit van het natuurgebied moet worden gewaarborgd. Het landschap mag niet versnipperen en de groene beleving moet versterkt worden. Er moet een gezonde balans blijven tussen extensieve duinrecreatie en intensieve strandrecreatie. De ingangen van het duingebied kunnen gevitaliseerd worden, met aantrekkelijke, kleinschalige horeca en met natuurinfocentra. In het duingebied worden verder geen woningen of voorzieningen toegevoegd. Bloemendaal aan Zee wordt geen nieuwe dorpskern. Het mag zich wel meer onderscheiden van andere nabijgelegen badplaatsen. De architectuur kan verbeterd worden en ook is meer recreatie door het hele jaar heen mogelijk. Behoud van werkgelegenheid is van belang.
De cultuurhistorische en natuurlijke waarde van de landgoederen en de open strandvlakten moet behouden blijven. De contrasten tussen het gesloten karakter van landgoederen en de open strandvlakten zijn essentieel voor de zone en kunnen versterkt worden. Bij landgoederen is het beleid gericht op extensieve vormen van recreatie en cultuur, rekening houdend met de draagkracht van het landgoed. Binnen de strandvlakten wordt gezocht naar mogelijkheden voor extra waterberging en natuurontwikkeling.
Landgoed Elswout is een cultuurhistorisch icoon binnen de metropool regio. De sportvelden worden niet uitgebreid, maar het gebruik kan wel geïntensiveerd worden, eventueel in combinatie met maatschappelijke functies. Binnen de zone zijn twee zoekgebieden voor woningbouw.
Het authentieke en eigen karakter van elk dorp moet behouden en versterkt worden. Recreatie binnen de kernen is gericht op kwaliteit en lokaal gebruik. Er komt wel meer ruimte voor lichte horeca binnen de dorpscentra. Onder voorwaarden wordt kleinschalige verblijfsrecreatie in bestaande bebouwing toegestaan. Ieder dorp krijgt minstens één brede school.
Binnen de zone zijn zes zoeklocaties voor woningbouw:
het Haringbuysterrein, rond de Westelijke Randweg en vier locaties in Vogelenzang/Bennebroek.
Binnen de hele gemeente wordt Hoogwaardig Openbaar Vervoer gestimuleerd, vooral naar trekkers en iconen. Busroutes moeten beter aansluiten op de treinstations. Het fietsnetwerk richting kust en binnen de regio moet verbeterd worden vanwege de toenemende recreatieve druk vanuit met name Haarlemmermeer. Bij trekkers en iconen moet voldoende parkeergelegenheid zijn door het jaar heen.
Het strandverkeer door Haarlem kan met verkeersmanagement verbeteren, waarbij ook het knelpunt bij de Zijlweg en een directe verbinding naar de Zeeweg vanaf de Westelijke Randweg kan worden meegenomen. Er wordt onderzocht of de Westelijke Randweg deels ondergronds kan worden gelegd. De gemeente steunt de aanleg van een verbindingsweg tussen de N205 en de N206, ten zuiden van Bennebroek.
De wet laat gemeenten in principe vrij op welke manier zij een structuurvisie ontwikkelen, zolang de visie maar een uitvoeringsparagraaf bevat. De uitvoeringsparagraaf laat zien welke projecten nodig zijn om de visie vorm te geven. In feite vertalen de uitvoeringsprojecten hiermee de structuurvisie naar de praktijk. Bloemendaal heeft 14 projecten aangewezen als essentieel voor de uitvoering van de structuurvisie.
Onder de uitvoeringsprojecten bevinden zich projecten die op dit moment al lopen, zoals de ontwikkeling van de Haringbuys, Vogelenzang Noord-Oost en de herontwikkeling van het Brouwerskolkterrein. Andere projecten zijn nieuw en zullen de komende jaren worden opgestart en uitgevoerd over een langere periode. Voor de eerste nieuwe projecten wordt dit jaar al een plan van aanpak opgesteld.